KHẢ NĂNG PHÂN HỦY SINH HỌC CỦA BÔNG: BIẾN RÁC THẢI DỆT MAY THÀNH GIÁ TRỊ

Bông là một loại sợi dệt tuyệt vời. Được nuôi trồng từ ánh nắng, đất và nước, bông là cây trồng chịu hạn tốt với lượng nước tiêu thụ thấp. Không giống như sợi tổng hợp, các sợi tự nhiên của bông không tạo ra vi nhựa. Các xơ bông có thể phân hủy sinh học trong nước1, nước thải 2 và đất3, quay trở lại Trái Đất như một phần của chu trình tự nhiên.

Chất thải bông có thể trở nên hữu ích – có thể được chuyển đổi thành năng lượng sinh học, nhiên liệu sinh học, than sinh học, thậm chí đường cho vật liệu sinh học. Bông cũng có thể được ủ phân, thể hiện rõ vòng đời tuần hoàn của nó.

Ủ phân là một giải pháp bền vững cho bông khi hết vòng đời, biến các mảnh vụn thành chất hữu cơ giàu dinh dưỡng chỉ trong chưa đến 90 ngày. 

Ủ PHÂN LÀ GÌ? 

Ủ phân là quá trình chuyển hóa vật chất hữu cơ thành phân bón giàu dinh dưỡng. Quá trình này thường áp dụng cho các vật liệu hữu cơ như rác vườn, cây trồng hoặc rác thực phẩm. Khi áp dụng cho dệt may như vải hoặc quần áo bằng bông, việc ủ phân có định nghĩa cụ thể hơn.

Theo Hướng dẫn Xanh của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC), để một sản phẩm được gọi là “phân hủy sinh học/ủ phân được”, cần đảm bảo:

-  Nêu rõ sản phẩm có thể ủ tại nhà hay cần cơ sở ủ công nghiệp;

-  Sản phẩm phải phân hủy hoàn toàn thành vật liệu hữu cơ trong khoảng thời gian tương tự với các vật liệu có thể ủ khác;

-  Phân thành phẩm phải có thể sử dụng và không chứa chất vô cơ hoặc độc hại. 

Ủ VẢI: CÁC NGHIÊN CỨU CHO THẤY CÁCH DỆT MAY PHÂN HỦY TRONG ĐẤT 

Vải có thể ủ phân cần phải được làm từ vật liệu tự nhiên có thể phân hủy sinh học, không sinh ra vi nhựa hoặc độc tố. Là một xơ tự nhiên, bông có khả năng đáp ứng những tiêu chí này.

Trong một nghiên cứu của Đại học Cornell năm 2010, bông và polyester được so sánh về khả năng phân hủy trong môi trường phòng thí nghiệm và công nghiệp. Kết quả cho thấy vải bông bị mất tới 77% trọng lượng trong 90 ngày, trong khi polyester gần như không phân hủy.3

Các nghiên cứu mới vẫn đang tiếp tục. Trong một nghiên cứu năm 2023 cũng của Cornell, quần jean (chứa cả bông và sợi tổng hợp) được chôn trong đống ủ phân. Bông bắt đầu phân hủy sau 1 tháng, và sau 5 tháng chỉ còn lại phần sợi tổng hợp.4 

TẠI SAO VIỆC Ủ PHÂN BÔNG LẠI QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI NGÀNH DỆT MAY?

Rác thải dệt may chiếm gần 6% tổng lượng rác sinh hoạt tại Hoa Kỳ, phần lớn trong số đó là vật liệu tổng hợp không phân hủy. Để giải quyết vấn đề rác thải và ô nhiễm trong ngành dệt may, cần có giải pháp vòng đời tuần hoàn.

Các nghiên cứu trên cho thấy bông có thể quay lại đất mẹ, thể hiện tiềm năng trở thành vật liệu tuần hoàn thực sự – nếu có hạ tầng xử lý phù hợp. 

NGƯỜI TIÊU DÙNG CÓ QUAN TÂM ĐẾN KHẢ NĂNG Ủ PHÂN CỦA BÔNG KHÔNG?

Trên toàn cầu, 86% người tiêu dùng lo ngại về tính bền vững. Theo khảo sát của Cotton Incorporated về Tính bền vững Toàn cầu, 58% người tiêu dùng cân nhắc yếu tố bền vững khi mua quần áo. Người tiêu dùng ngày càng thể hiện rõ xu hướng ưu tiên các sản phẩm

bền vững, cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt trong hành vi mua sắm hướng đến tính bền vững.

Người tiêu dùng ngày càng coi khả năng ủ phân là một yếu tố quan trọng của tính bền vững. Trong ngành bao bì, họ đánh giá bao bì có thể ủ phân và có nguồn gốc thực vật là lựa chọn bền vững nhất. Dù việc ủ phân cho dệt may chưa phổ biến, người tiêu dùng ngày càng liên hệ khả năng ủ phân với sự bền vững, ảnh hưởng đến quyết định mua hàng.

Bông mang lại nhiều lợi ích về môi trường, giúp các nhà sản xuất đáp ứng kỳ vọng của người tiêu dùng và củng cố hình ảnh bền vững của sản phẩm. Thúc đẩy khả năng ủ phân của bông sẽ góp phần củng cố hình ảnh của bông như một vật liệu thân thiện và bền vững, phù hợp cho nhiều sản phẩm đa dạng. 

LỢI ÍCH MÔI TRƯỜNG CỦA VIỆC Ủ PHÂN BÔNG 

Ủ phân đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng ngành dệt bền vững hơn. Nó mang lại nhiều lợi ích, bao gồm: Giảm lượng rác thải dệt may, - Thu hồi vật liệu hữu ích, - Giảm phát thải khí nhà kính, - Cải thiện độ phì nhiêu của đất5, - Góp phần vào nền kinh tế tuần hoàn.

 Ủ PHÂN BÔNG CÓ GIÚP GIẢM PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH KHÔNG? 

Năm 2018, có 11,3 triệu tấn rác dệt may bị chôn lấp tại Hoa Kỳ. Có một nhu cầu cấp thiết cần phải thu hồi lại các vật liệu này. Ngay cả khi chuyển hoàn toàn sang vật liệu tự nhiên (điều này khó có thể xảy ra trong tương lai gần), nó cũng sẽ không giải quyết được vấn đề rác thải dệt may đang chất đầy các bãi chôn lấp. Vấn đề không chỉ nằm ở sự lãng phí tài nguyên, mà còn ở chỗ điều gì xảy ra khi các vật liệu bị loại bỏ khỏi chuỗi giá trị và bị chôn vùi trong bãi rác.

Rác thải có thể phân hủy sinh học như thức ăn thừa, rác vườn và giấy chiếm hơn một nửa lượng rác sinh hoạt được đưa vào các bãi chôn lấp ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc có thể phân hủy sinh học không đồng nghĩa, thậm chí không đảm bảo, rằng vật liệu đó sẽ tự phân hủy tự nhiên trong bãi rác. Các bãi chôn lấp thiếu oxy, dẫn đến quá trình phân hủy yếm khí, tạo ra các khí nhà kính như carbon dioxide (CO₂) và methane (CH₄) thải vào khí quyển. Lượng khí methane này rất đáng kể, khi các bãi chôn lấp chiếm tới 14% tổng lượng phát thải methane toàn cầu. Methane mạnh hơn carbon dioxide 84 lần trong khoảng thời gian 20 năm, do đó việc giảm thiểu phát thải methane là rất quan trọng để đạt được các mục tiêu khí hậu ngắn hạn.

Các nghiên cứu đầy hứa hẹn nêu trên cho thấy rằng việc chuyển hướng bông ra khỏi bãi chôn lấp có thể giúp giảm phát thải methane. Việc ủ phân bông tạo ra hiệu ứng ngược lại

—  giữ lại khí methane trong đất thay vì thải vào khí quyển. Hơn nữa, quá trình này còn giúp giảm phát thải khí nhà kính vì thành phần dinh dưỡng được cải thiện sẽ làm giàu cho đất. 6 

Xem thêm tại: Cottonworks.com
Nguồn: Cotton Incorporated

 Tài liệu tham khảo

1.       Zambrano, M. C., Pawlak, J. J., Daystar, J., Ankeny, M., Goller, C. C., Venditti, R. A. (2020). Phân hủy sinh học hiếu khí trong môi trường nước ngọt và nước biển của các sợi vi mô dệt may được tạo ra trong quá trình giặt quần áo: Ảnh hưởng của sợi vi mô gốc cellulose và polyester đối với hệ vi sinh vật. Marine Pollution Bulletin, 151. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2019.110826

2.       Smith, M. M., Zambrano, M., Ankeny, M., Daystar, J., Pires, S., Pawlak, J., & Venditti, R. A. (2024). Phân hủy sinh học hiếu khí trong môi trường nước của các vật liệu thường bị xả bỏ trong hệ thống xử lý nước thải hiếu khí, nước biển và nước hồ. BioResources, 19(1), 1150–1164. http://doi.org/10.15376/biores.19.1.1150-1164
3.       Li, L., Frey, M., & Browning, K. J. (2010). Nghiên cứu khả năng phân hủy sinh học của vải bông và polyester. Journal of Engineered Fibers and Fabrics, 5(4). https://doi.org/10.1177/155892501000500406
4.       Schwarz, M., Alwala, W., Perju, A., Bonhotal, J., Frey, M., Pires, S., Ankeny, M., & Daystar, J. (2024). Ảnh hưởng của vải denim khi được sử dụng làm nguyên liệu trong quy trình ủ phân quy mô lớn cùng với phân chuồng, chất độn và rác thực phẩm. Compost Science & Utilization, 31(1–2), 61–73. https://doi.org/10.1080/1065657X.2024.2349081

5.       Cotton Incorporated & Cotton Council International. (2017). Tính bền vững: Mối quan tâm của người tiêu dùng. Cotton Incorporated Lifecycle Monitor. https://www.multivu.com/players/English/7972231-cotton-incorporated-global- sustainability-environment-survey/docs/SustainabilityConc_1512674738005- 1565005957.pdf
6.       Ho, T. T. K., Tra, V. T., Le, T. H., Nguyen, N. K. Q., Tran, C. S., Nguyen, P. T., Vo, T. D. H., Thai, V. N., & Bui, X. T. (2022). Ủ phân để cải thiện canh tác đất bền vững và năng suất cây trồng. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering, 6. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2022.100211