Ngày 25/6/2026, tại trụ sở Bộ Công Thương, Hội nghị “Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số” được tổ chức dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc. Hội nghị có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương; các hiệp hội ngành hàng; doanh nghiệp xuất khẩu và các cơ quan báo chí, truyền thông.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026–2030. Xuất khẩu tiếp tục được xác định là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo thông tin được nêu tại hội nghị, trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt gần 215,7 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt gần 229,5 tỷ USD, tăng 30,8%. Tính đến ngày 15/6/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 239,9 tỷ USD, tăng trên 21% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu đạt 256,72 tỷ USD, tăng 33,1%. Tuy nhiên, tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD, đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả quản trị xuất nhập khẩu, tăng tỷ lệ nội địa hóa và củng cố năng lực sản xuất trong nước.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), nhấn mạnh dệt may là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực và sử dụng lao động lớn nhất của Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt gần 46,2 tỷ USD, tăng 6% so với năm 2024, tiếp tục duy trì vị trí của Việt Nam trong nhóm các quốc gia xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới. Kim ngạch nhập khẩu đạt 25,4 tỷ USD, xuất siêu trên 20,75 tỷ USD, tạo việc làm cho hơn 3,3 triệu lao động, trong đó có khoảng 1,86 triệu lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp.
Theo ông Trương Văn Cẩm, ngành dệt may không chỉ đóng góp trực tiếp vào xuất khẩu và xuất khẩu ròng, mà còn có tác động lan tỏa tới đầu tư, việc làm, thu nhập và tiêu dùng trong nước. Trong cấu trúc tăng trưởng GDP, ngành dệt may có thể đóng góp thông qua ba kênh quan trọng: tăng năng suất lao động, qua đó cải thiện thu nhập và thúc đẩy tiêu dùng; thu hút đầu tư vào các khâu sợi, dệt, nhuộm, phụ liệu nhằm nâng cao giá trị gia tăng nội địa; đồng thời gia tăng xuất khẩu, giảm nhập khẩu nguyên phụ liệu và cải thiện cán cân thương mại.
Tuy nhiên, đại diện VITAS cũng cho biết, 5 tháng đầu năm 2026, hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành dệt may gặp nhiều khó khăn. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 17,8 tỷ USD, chỉ tăng 0,6% so với cùng kỳ; xuất siêu khoảng 7 tỷ USD. Bên cạnh đó, cạnh tranh lao động giữa các doanh nghiệp dệt may và doanh nghiệp thuộc các ngành mới nổi ngày càng gay gắt, trong khi yêu cầu của thị trường về xanh hóa, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và chuyển đổi số ngày càng cao.
Để ngành dệt may đóng góp hiệu quả hơn vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Trương Văn Cẩm đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là phát triển nguyên phụ liệu và chuỗi cung ứng trong nước, đặc biệt ở các khâu sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất và phụ liệu, nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ trong các hiệp định thương mại tự do, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Bên cạnh đó, ngành cần chuyển đổi sang sản xuất có giá trị cao hơn, tăng tỷ lệ đơn hàng theo phương thức FOB, ODM, phát triển năng lực thiết kế, nâng cao chất lượng và đẳng cấp sản phẩm. Đây là hướng đi quan trọng để doanh nghiệp dệt may Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ tập trung vào gia công đơn thuần.
Chuyển đổi số cũng được VITAS xác định là một giải pháp then chốt. Việc đổi mới công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, robot và mô hình nhà máy thông minh sẽ giúp nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí, cải thiện năng lực quản trị và tăng khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế.
Cùng với chuyển đổi số, dệt may xanh và kinh tế tuần hoàn là xu hướng bắt buộc trong bối cảnh các thị trường lớn đang tăng cường các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon. Theo VITAS, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là điều kiện để doanh nghiệp duy trì đơn hàng, mở rộng thị trường và nâng cao vị thế cạnh tranh trong dài hạn.
Một nội dung khác được ông Trương Văn Cẩm nhấn mạnh là khai thác tốt hơn thị trường nội địa. Việc xây dựng thương hiệu, phát triển tiêu thụ trong nước và từng bước xuất khẩu bằng thương hiệu Việt sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào đơn hàng gia công và tạo nền tảng phát triển bền vững cho doanh nghiệp.
Tại hội nghị, VITAS cũng nêu một số kiến nghị nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho ngành. Trong đó, sản xuất nguyên phụ liệu được xác định là nút thắt lớn nhất hiện nay khi ngành vẫn phải nhập khẩu khoảng 60–70% nguyên phụ liệu tùy chủng loại. Hiệp hội đề nghị Nhà nước có chính sách hỗ trợ tận dụng làn sóng dịch chuyển đầu tư, thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường vào các khâu dệt, nhuộm, hoàn tất; khuyến khích liên doanh, chuyển giao công nghệ; đồng thời xem xét cơ chế miễn hoặc ân hạn VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước tham gia chuỗi cung ứng xuất khẩu để giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp.
Về thủ tục hành chính, VITAS kiến nghị rà soát, tích hợp và liên thông các thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy theo cơ chế “một cửa”, nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án. Đối với thủ tục hải quan, Hiệp hội đề nghị cho phép doanh nghiệp nội địa được lựa chọn địa điểm làm thủ tục phù hợp khi gia công cho doanh nghiệp chế xuất, qua đó giảm chi phí và thời gian thực hiện.
VITAS cũng kiến nghị hoàn thiện các quy định về ngoại hối, gia công quốc tế và chính sách thuế; trong đó có việc sớm ban hành hướng dẫn cho phép doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được chuyển ngoại tệ phục vụ hoạt động gia công quốc tế, đồng thời bổ sung quy định về thủ tục hải quan và chính sách thuế đối với hoạt động thuê gia công ở nước ngoài. Bên cạnh đó, cần bảo đảm công bằng giữa hình thức gia công xuất khẩu và sản xuất xuất khẩu, đặc biệt về cơ chế thuế VAT và thuế nhập khẩu tại chỗ đối với nguyên phụ liệu trong nước tham gia sản xuất hàng xuất khẩu.
Đối với chính sách lao động, đại diện VITAS cho rằng cần tiếp tục rà soát một số quy định đang tạo ra biến động lao động, làm tăng chi phí tuyển dụng, đào tạo và ảnh hưởng tới năng suất của doanh nghiệp. Ngoài ra, Hiệp hội đề xuất đẩy nhanh đàm phán ASEAN – Canada, nới ngưỡng trong FTA Việt Nam – EAEU, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành và hiệp hội trong xử lý các vấn đề thương mại mới phát sinh, trong đó có điều tra Mục 301 của Hoa Kỳ.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh cần đổi mới tư duy phát triển xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, bám sát tín hiệu thị trường để định hướng sản xuất, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; đồng thời phát huy hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, dự báo thị trường, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại.
Đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực, trong đó có dệt may, định hướng chung là tiếp tục tháo gỡ khó khăn về thị trường, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tính tự chủ của chuỗi cung ứng trong nước. Đây cũng là những nội dung phù hợp với kiến nghị của VITAS nhằm giúp ngành dệt may nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng tốt hơn các FTA, đáp ứng yêu cầu xanh hóa, số hóa và phát triển bền vững của thị trường quốc tế.
Với vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực, tạo việc làm lớn và có đóng góp quan trọng vào cán cân thương mại, dệt may Việt Nam có đủ cơ sở để tiếp tục đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành cần sự đồng hành mạnh mẽ hơn từ Nhà nước trong phát triển nguyên phụ liệu, cải cách thủ tục, hoàn thiện chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao giá trị gia tăng.
